Άμα είναι να καεί

Το 1929 στην Επιφάνεια, ένα μακεδονίτικο χωριό έξω από τα Γρεβενά, η οικογένεια του Χαραλάμπη δοκιμάζεται. Πρώτα θα σκοτωθεί ο ίδιος ο Χαραλάμπης. Ύστερα ο πρωτότοκος γιος, ο Αποστόλης, θα φύγει για τη Θεσσαλονίκη. Και δυο χρόνια αργότερα, τη μεγάλη Παρασκευή του 1931, στη διάρκεια του ετήσιου καψίματος του Ιούδα στην πλατεία του χωριού, ο μικρότερος γιος, ο Λάζαρος, θα μείνει παράλυτος. 

Μετά τον τραυματισμό του Λάζαρου, στην Επιφάνεια συμβαίνουν πράγματα ανεξήγητα. Έτσι τουλάχιστον πιστεύει ο παπάς του χωριού, ο πάτερ Κωνσταντής, ο οποίος —μετά από αλλεπάλληλες εμπειρικές παρατηρήσεις αλλά και μυστικές ενοράσεις— πείθεται τελικά πως, μέσω του Λάζαρου και των καινοφανών ικανοτήτων του, μιλάει ο Θεός ο ίδιος. 

Ο πάτερ Κωνταντής δεν έχει αμφιβολία: στην Επιφάνεια συντελείται ένα θαύμα. Γι’ αυτό και θ’ αναθέσει στον Λάζαρο ένα έργο θεϊκό.

ΠΡΟΛΟΓΟΣ

Μια μορφή ψηλόλιγνη, μόνη, αυτή κι ο ίσκιος της. Μαύρη μορφή, ντυμένη στα μαύρα, με καλιμαύχι, μαύρο κι αυτό. Πέρα, στο χωράφι με τα καλαμπόκια, ο ήλιος κοκκινίζει και βασιλεύει. Η μαύρη μορφή χάνεται πότε-πότε, σκύβει χαμηλά και μετά σηκώνεται, κυνηγάει κάτι αόρατο. Τελετουργία μυστική, χωρίς προηγούμενο, χωρίς παράλληλο. Το μαύρο ράσο πλαταγίζει στον άνεμο όπως οι φτερούγες του πελαργού που τα παράσιτα στα φτερά του τον τρέλαναν. Η μορφή κάνει μια φαρδιά κίνηση με το χέρι, σαν να κόβει τον αέρα, σαν να χιμάει στο σούρουπο μ’ ένα κοντάρι. Μέσα απ’ τη μακριά μαύρη γενειάδα ψιθυρίζει: «Ιησούς Χριστός νικά, Ελληνίς χρυσαλλίς».

Πλησιάζει. Το κοντάρι έχει ένα στεφάνι στην άκρη, το στεφάνι έχει γύρω του ένα τούλι, το τούλι έχει μέσα μια πεταλούδα. Πάλλονται τα φτερά της μέσα στο βαμβακερό κλουβί. Κι από κει, στο ταγάρι του θηρευτή της.

***

Η ίδια μαύρη μορφή. Τώρα τα δάχτυλά της χώνονται κάτω απ’ τα φύλλα της συκιάς, χώνονται ανάμεσα στα βάτα, στα κενά της ξερολιθιάς, κάτω από περβάζια και παντζούρια, σ’ όλες τις σκοτεινές και άνυδρες σχισμές του κόσμου που ξέρουμε. Κάποιες φορές το ψάξιμο δεν βγάζει τίποτε, μόνο σκόνη στα δάχτυλα ή γάλα απ’ τα φυτά, ή τσιμπήματα από αράχνες. Άλλοτε όμως τα δάχτυλα βρίσκουν —όχι στην τύχη, αλλά μ’ έναν τρόπο πεπρωμένο— τη χρυσαλλίδα μέσα στο κουκούλι της, κολλημένη στις μασχάλες των φύλλων, στις κόχες των πέτρινων τοίχων, στις τρύπες των νεκρών ξύλων. Τότε η μορφή με τα μαύρα ράσα στρίβει απαλά το κουκούλι για να το ελευθερώσει απ’ τα μεταξένια του δεσμά, και μ’ ένα άγγιγμα λεπτεπίλεπτο το τοποθετεί σε μια ξύλινη θήκη ντυμένη με μάλλινο ύφασμα.

***

Στη σκοτεινή κάμαρα έχει βιβλία γραμμένα στα γαλλικά και στα γερμανικά, στα αρχαία και στα λατινικά. Βιβλία για τον λόγο του Θεού και την Αγία Τριάδα. Μυρωδιά ταννίνης από ένα πράσινο δερμάτινο πιατάκι, όχι μεγαλύτερο απ’ το λοβό του μπιζελιού. Η ψηλόλιγνη μορφή, χωρίς το καλιμαύχι τώρα, κάθεται στο γραφείο, ανοίγει την ξύλινη θήκη, βγάζει το πάλλευκο κουκούλι και τοποθετεί τη χρυσαλλίδα με το μεταξωτό της φόρεμα στο πράσινο πιατάκι. Από μια τράπουλα ξεχωρίζει μερικά χαρτιά, καρό και μερικές κούπες, πιάνει ένα ψαλίδι και κόβει τρεις καρδιές και τρεις ρόμβους. Βάζει τα κομμάτια σ’ ένα μολυβένιο τάσι. Παίρνει ένα μπουκαλάκι με οινόπνευμα και ρίχνει στο τάσι όσο χωράει το σταγονόμετρο. Ανακατεύει μ’ ένα λεπτό κομμάτι από καλάμι, και με την άκρη του ίδιου καλαμιού ζωγραφίζει έναν τόσο δα κόκκινο σταυρό πάνω στο λευκό κουκούλι. Ανοίγει το μπροστινό συρταράκι του γραφείου: το εσωτερικό του μοιάζει μ’ αλλόκοτη σκακιέρα, όπου σχεδόν σε κάθε τετραγωνάκι έχει μια παρόμοια χρυσαλλίδα με κόκκινο σταυρό. Βάζει κι αυτή την τελευταία σε μια άδεια θέση και ψιθυρίζει ξανά: «Ιησούς Χριστός νικά, Ελληνίς χρυσαλλίς». Κι ύστερα κλείνει το συρτάρι και σφραγίζει τον τάφο μέχρι την επόμενη ανάσταση.

Μια φωνή απ’ έξω απ’ την κάμαρα: «Παπά, είν’ ώρα».

ΑΜΑ ΕΙΝΑΙ ΝΑ ΚΑΕΙ
 
Τίτλος πρωτοτύπου: If It Should Burn

Μετάφραση: Μαργαρίτα Ζαχαριάδου
Επιμέλεια: Θάνος Σαμαρτζής
Διόρθωση: Μαριλένα Καραμολέγκου
Σχεδιασμός εξωφύλλου: Βασίλης Γεωργίου

96 σελ.

14€

Κυκλοφορία: Ιούνιος 2026

Σειρά: τα πεζά / 43

ISBN: 978-618-5598-59-4

Το εξώφυλλο σε υψηλή ανάλυση