Συνηθίζουμε ν’ αντιλαμβανόμαστε τη μουσική σαν μια μορφή ψυχαγωγίας ― σαν μια πολυτέλεια, τελικά σαν κάτι το περιττό. Και πράγματι η μουσική που συνήθως ακούμε αυτόν το σκοπό έχει: να διασκεδάσει. Ποια ήταν όμως η πρωταρχική λειτουργία της μουσικής; Για ποιο λόγο άρχισαν κάποτε οι άνθρωποι να τραγουδούν και να χορεύουν;
Ο Κρίστοφερ Κινγκ, βραβευμένος μουσικός παραγωγός και μανιώδης συλλέκτης δίσκων γραμμοφώνου, υποστηρίζει ότι η μουσική στην πρωταρχική της μορφή είναι ένα γιατρικό για τις πληγές της ψυχής ― κάτι εξίσου απαραίτητο με τον αέρα και την τροφή.
Σταδιακά η μουσική έπαψε να έχει αυτή τη λειτουργία. Τα εύθραυστα πολιτισμικά οικοσυστήματα μες στα οποία η μουσική επιτελούσε το ιαματικό της έργο καταστράφηκαν.
Μ’ εξαίρεση μια απόμερη γωνιά της Ελλάδας, στις εσχατιές της Ευρώπης ― την Ήπειρο. Εδώ, σαν από θαύμα, κρατήθηκε ζωντανός ένας πανάρχαιος τρόπος ζωής που επέτρεψε στη μουσική να διατηρήσει το θεραπευτικό της ρόλο. Ο Κινγκ αναλαμβάνει να μας ξεναγήσει σ’ αυτόν το σκληρό μα μαγικό τόπο, όπου η μουσική γίνεται ένα με την ποίηση, το χορό και τη γιορτή.
Ο Κινγκ γράφει για την ιστορία της Ηπείρου και το μεγαλείο του τοπίου, για τα πανηγύρια, τα τσίπουρα και τους Τσιγγάνους οργανοπαίχτες, για τα συλλογικά βιώματα και τις κοινές αναμνήσεις. Μας μιλά για τη μουσική σαν θρήνο, σαν νανούρισμα και σαν παρηγοριά. Μας μιλά γι’ ανθρώπους που ξέρουν να πενθήσουν και ξέρουν να γλεντήσουν.
Συνδυάζοντας το φιλοσοφικό στοχασμό με την ιστορική περιγραφή, τη μουσικολογική ανάλυση με την ανθρωπολογική ματιά, η παθιασμένη και παιγνιώδης αυτή αφήγηση παίρνει τελικά τη μορφή ενός ερωτικού γράμματος στη μουσική και τους ανθρώπους της Ηπείρου.
«Στην Αμερική ακολουθούσα τη συνήθεια, στην Ελλάδα ερωτεύτηκα τη ζωή»
Ο Κρίστοφερ Κινγκ είναι Αθηναίος της Εβδομάδας στη LiFO
«Η Ελλάδα πάσχει από
ιστορική αμνησία»
Ο Κρίστοφερ Κινγκ συζητά με την Έφη Φαλίδα των ΝΕΩΝ
για τις γυναίκες στην παραδοσιακή ελληνική μουσική.
«Και οι Έλληνες και οι Αλβανοί
είναι hardcore με τα ηπειρώτικα.
Τα λατρεύουν»
Ο Κρίστοφερ Κινγκ συζητά με τον Κώστα Μανιάτη στο The Magazine | News247
Ο Κρίστοφερ Κινγκ, συγγραφέας του βιβλίου «Ηπειρώτικο Μοιρολόι» (15η χιλιάδα), συζητάει με τον Τάσο Μπρεκουλάκη στη Lifo με αφορμή τη σειρά ντοκιμαντέρ «Γιατί ’ναι μαύρα τα βουνά» (σε σκηνοθεσία Φοίβου Κοντογιάννη για την Cosmote TV), στην οποία και πρωταγωνιστεί.
*
«Το πρώτο ερώτημα που έθεσα ήταν, χωρίς καμία ειρωνεία, “γιατί τα βουνά είναι μαύρα;”», λέει ο Κρίστοφερ Κινγκ.
«Αυτό είναι το κεντρικό ερώτημα, το οποίο είναι ταυτόχρονα υποκειμενικό και προσωπικό για μένα, αλλά και βαθιά αντικειμενικό, με ιστορική και πολιτισμική σημασία για την Ελλάδα και τα ευρύτερα Βαλκάνια. Τι σημαίνει να αναφερόμαστε εδώ στα βουνά ως “μαύρα” ή “σκοτεινά”; Είναι η ιστορία τους; Είναι κάτι πολιτισμικό, μια έμφαση στα πιο σκοτεινά σημεία της ανθρώπινης ιστορίας μας;»
*
«Η σειρά αποτελεί, κατά κάποιον τρόπο, επέκταση ή εξέλιξη του αρχικού σκοπού που είχε το βιβλίο μου “Ηπειρώτικο Μοιρολόι”: να κατανοήσει ένα βαθύ πολιτισμικό φαινόμενο της μουσικής. Απλώς τώρα με ενδιαφέρει έντονα η διασυνδεσιμότητα όλης της δημοτικής μουσικής στα νότια Βαλκάνια και το πώς μπορούμε να φτάσουμε σε μια βαθύτερη, πιο σύνθετη και ενδιαφέρουσα κατανόηση του πολιτισμού.»
*
«Επειδή αυτό το έργο είναι μια πράξη ισορροπίας ανάμεσα στο ντοκιμαντέρ και τη μυθοπλασία, ανάμεσα σε κάτι σαν “αντικειμενικότητα” και σε βαθιά προσωπική μεροληψία, αντιμετώπισα το ζήτημα της αναπαράστασης και του εξωτισμού άμεσα και ευθέως. Παρουσιάζομαι ως “ξένος” μέσα στη σειρά, ως ένας κάπως εκκεντρικός εθνομουσικολόγος, ένας περιπλανώμενος που γοητεύεται από τη σχέση μουσικής και πολιτισμού. Ό,τι συμβαίνει στην κάμερα εκτυλίσσεται ακριβώς όπως το αντιλαμβάνονται και το αναπαριστούν όσοι με περιβάλλουν. Κατά μία έννοια, είμαι μια μάλλον παθητική δύναμη στη σειρά. Τα πράγματα συμβαίνουν σε μένα· δεν τα προκαλώ εγώ. Δεν προσπαθώ ενεργά να αλλάξω κάτι. Προσπαθώ απλώς να κατανοήσω τα φαινόμενα και να βοηθήσω να “γεννηθεί” αυτή η κατανόηση στον θεατή.»
*
«Είναι ένα διαρκές, επίμονο ερώτημα για μένα: είναι το σκοτάδι εκεί ή το δημιουργώ εγώ; Σίγουρα με γοητεύει περισσότερο το σκοτάδι απ’ ό,τι το φως. Δεν ξέρω πόσο ιδιοσυγκρασιακό ή μοναδικό είναι αυτό. Στο τέλος, όμως, δεν έχει σημασία. Λέω καλύτερες ιστορίες που περιλαμβάνουν μεγαλύτερη αναλογία σκοταδιού σε σχέση με το φως.»
φωτογραφίες/σκηνές από τα γυρίσματα: Μιχάλης Αριστομενόπουλος/WHITE ROOM
Ολόκληρη η συνέντευξη
«Η οδύσσεια αυτή θα λειτουργήσει μεταμορφωτικά σε οποιονδήποτε ενδιαφέρεται για τη δύναμη της μουσικής ― από πνευματική, πολιτιστική, ιστορική ή πολιτική σκοπιά. Μέσω μιας ανθρωπολογικής αστυνομικής ιστορίας, ο Κρίστοφερ Κινγκ αποκαλύπτει με μαεστρία λεπτομέρειες και υπόρρητες συνάφειες που προσωπικά δεν είχα ποτέ μου καν φανταστεί. Συναρπαστικό». Jim Jarmusch
«Αυτό το συναρπαστικό, εμπεριστατωμένο και ιδιότυπο βιβλίο δεν είναι απλώς ένα πόνημα μουσικοκριτικής ούτε μονάχα μια φιλοσοφική εξερεύνηση σχετικά με το νόημα της μουσικής ― είναι επίσης ένα ταξιδωτικό ημερολόγιο, στο οποίο ο συγγραφέας βυθίζεται στην κουλτούρα του τόπου που επισκέπτεται». The New York Review of Books
«Απολαύστε την υπνωτιστική καθαρότητα του τοπίου ― φυσικού, ανθρώπινου και μουσικού― που φιλοτεχνεί [ο Κινγκ]. Το βάθος και η φρεσκάδα [της Ηπείρου] είναι αδιαμφισβήτητα, και ευχαριστώ τον κ. Κινγκ που μου πρόσφερε μια γουλιά». The Wall Street Journal
«Η κορύφωση της αφοσίωσης του Κινγκ στη μουσική αυτής της περιοχής και των δεσμών της με της χαμένες παραδόσεις της αμερικανικής δημώδους μουσικής… Όταν αφήνεις το βιβλίο, έχοντας διαβάσεις τις χυμώδεις περιγραφές των μουσικών κομματιών που αγαπά, η δική σου συλλογή θ’ αρχίσει ξαφνικά να λάμπει με μια παράξενη νέα δύναμη». Oxford American
«Ένα βιβλίο που πρέπει να διαβαστεί απ’ όλους όσοι ενδιαφέρονται για τη μουσική, ακόμη κι αν το δικό τους χωριό το χωρίζει απέραντη απόσταση από την Ήπειρο… Ο Κινγκ μελετά τη μουσική ως μια πανίσχυρη μορφή επικοινωνίας, ως ένα εργαλείο με σκοπό τη γιατρειά ή ακόμη και την επιβίωση, ως ένα κοινό βίωμα της κοινότητας». The National Herald
O Christopher C. King (1971) γεννήθηκε στη Βιρτζίνια των ΗΠΑ, όπου και ζει. Σπούδασε φιλοσοφία στο Radford University και στο Virginia Tech. Έχει επιμεληθεί, επεξεργαστεί και εκδώσει πολλές μουσικές ανθολογίες, κατά βάση προπολεμικής μουσικής. Το 2002 βραβεύτηκε με Grammy για τη δουλειά του ως μουσικού παραγωγού, ενώ στη συνέχεια έλαβε άλλες πέντε υποψηφιότητες για το ίδιο βραβείο. Γράφει τακτικά στο Paris Review και στο Oxford American.
ΚΡΙΣΤΟΦΕΡ ΚΙΝΓΚ
ΗΠΕΙΡΩΤΙΚΟ ΜΟΙΡΟΛΟΪ
testimonia / 3Δ
Οδοιπορικό στην αρχαιότερη ζωντανή δημώδη μουσική της Ευρώπης
Τίτλος πρωτοτύπου: Lament from Epirus: An Odyssey into Europe’s Oldest Surviving Folk Music
Μετάφραση: Αριστείδης Μαλλιαρός
Επιμέλεια: Θάνος Σαμαρτζής
Θεώρηση: Νίκος Κουμπιάς
Διορθώσεις: Δημήτρης Ραπτάκης, Μαριλένα Καραμολέγκου & Μιχάλης Σαμαρτζής
Ζωγραφιά εξωφύλλου: Robert Crumb, Η ηπειρώτικη κομπανία του Λάζαρου Ρούντα στη Βίτσα, περ. 1930
432 σελ.
20 €
Α΄ έκδοση: Νοέμβριος 2018
Β΄ συλλεκτική έκδοση: Δεκέμβριος 2021
Γ΄ έκδοση: Σεπτέμβριος 2022
Δ΄ έκδοση: Δεκέμβριος 2025
testimonia / 3Δ
ISBN: 978-618-83224-5-5